Woonlandbeginsel

Woonlandbeginsel

ďGuus ging uiteindelijk nooit van huus...Ē

Alexander Curly had nooit kunnen denken dat zijn Top 40 hit uit 1975 'Guus kom naar huus' in 2007 nog fiscale actualiteitswaarde zou krijgen toen toptrainer Guus Hiddink een serieuze - en in de media breed uitgemeten - discussie kreeg met de fiscus en het Openbaar Ministerie omtrent zijn fiscale woonplaats: Nederland c.q. BelgiŽ. Krijgt u het advies om vanwege fiscale redenen uw woonplaats te verleggen naar het buitenland, dan doet u er (fiscaal) goed aan om uzelf de vraag te stellen of u daar ook wel echt wilt wonen.

Op 27 februari 2007 werd Guus Hiddink door de strafrechter veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 maanden en een boete van EUR 45.000 voor het onjuist en onvolledig doen van de belastingaangifte. Het gevolg van het om fiscale redenen door zijn adviseur gedwongen worden om te verhuizen, terwijl de persoonlijke wens is om gewoon in Nederland te blijven wonen. Aan de hand van met name de casus van Guus Hiddink volgt uitleg over het zogenoemde woonplaatsbeginsel.

Belang fiscale woonplaats

De Wet Inkomstenbelasting 2001 bepaalt dat de inkomstenbelasting wordt geheven van natuurlijke personen, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen zij die in Nederland wonen en zij die niet in Nederland wonen, maar wel inkomen vanuit Nederland genieten. De natuurlijk ≠persoon die in Nederland woont heeft de zogenoemde binnenlandse belastingplicht die onbeperkt is: hij is belastingplichtig over zijn gehele inkomen, waar ter wereld ook verdiend. Heffing vindt plaats volgens het zogenoemde woonlandbeginsel. De in het buitenland woonachtige natuurlijk persoon kent een beperkte belastingplicht in Nederland: hij is slechts hier te lande inkomstenbelasting verschuldigd over het Nederlandse inkomen. Heffing vindt plaats volgens het zogenoemde bronlandbeginsel. Het zal duidelijk zijn dat de fiscale woonplaats van cruciale betekenis is voor belastingplicht. Of iemand al dan niet in Nederland woonachtig is wordt volgens de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen 'naar de omstandigheden beoordeeld'.

Naar de omstandigheden bepaald

Hoofdregel is dat de feitelijke omstandigheden bepalend zijn voor de vraag waar iemand woont. Dit betekent dat niet het civiele recht en formele indicaties (zoals inschrijving in registers en nationaliteit) beslissend is, maar de materiŽle werkelijkheid. Alle relevante omstandigheden moeten in aanmerking worden genomen, waarbij niet gezegd kan worden dat elke omstandigheid in elk geval van even zwaar belang is.

Een uitschrijving uit de basisadministratie van de gemeente wordt vaak gezien als het vertrekmoment dat leidt tot de status van buitenlandse belastingplicht. Maar die uitschrijving is geen voorwaarde voor die status. Het is ook mogelijk om buitenlands belastingplichtige te zijn zonder te zijn uitgeschreven uit Nederland.
De oorzaak daarvan is dat aan de hand van feiten en omstandigheden wordt bepaald of iemand binnen- dan wel buitenlands belastingplichtig is. De inschrijving is daarbij een aspect, maar er zijn ook andere aspecten van belang. Soms hebben personen reden om de uitschrijving niet Ė of nog niet Ė te doen. Zijn zij
dan voor langere tijd met het hele gezin naar het buitenland vertrokken, dan zijn zij toch buitenlands belastingplichtig.


De rechtspraak biedt handvatten voor de praktijk om de woonplaats te kunnen bepalen. De belangrijkste omstandigheid is natuurlijk het al dan niet hebben van een duurzame woongelegenheid (eigen of gehuurde woning, gehuurde gemeubileerde kamer) waarin men met het gezin woont. Twijfel kan rijzen als men voor langere tijd, maar niet definitief Nederland heeft verlaten en vice versa naar Nederland is gekomen, maar zich hier niet definitief heeft gevestigd. In deze situaties moet worden uitgemaakt of een duurzame band met Nederland (het kenmerk van wonen in de zin van de wet) niet is verbroken, of een zodanige duurzame band met Nederland
is ontstaan dan wel op welk moment die band is verbroken of ontstaan.

Uit de rechtspraak komt naar voren dat het erom gaat of uit uiterlijk waarneembare omstandigheden blijkt dat de banden van betrokkene met Nederland voldoende sterk zijn om te kunnen aannemen dat hij hier te lande het duurzame middelpunt van zijn persoonlijke levensbelangen heeft.

Welke omstandigheden?

Factoren die bij de beoordeling van de vraag naar duurzaamheid van de band met Nederland van belang zijn:

* de verblijfsduur, regelmaat en frequentie;

* de verblijfplaats van de partner, kinderen en overige ≠familieleden;

* het beschikken over een duurzame woongelegenheid;

* de plaats waar de kinderen naar school gaan;

* de aanwezigheid van een dienstbetrekking;

* lidmaatschappen van verenigingen en dergelijke;

* abonnementen, telefoonaansluitingen enzovoort;

* inschrijving in het bevolkingsregister;

* bank- en girorekeningen, kapitaalbeleggingen;

* nationaliteit;

* de wil van belanghebbende.

De hiervůůr opgesomde omstandigheden zullen steeds tegen elkaar moeten worden afgewogen om tot een beslissing te komen. Zo zal bijvoorbeeld aan de nationaliteit slechts de betekenis worden toegekend dat, bij aanwezigheid van andere omstandigheden die in de richting van een wonen hier te lande wijzen, dit ten aanzien van een Nederlander wat eerder aangenomen kan worden. Ook bijvoorbeeld een inschrijving in het bevolkingsregister alleen kan geen beslissing geven omtrent de woonplaats; wel kan een dergelijke inschrijving een hulpmiddel zijn bij de vaststelling daarvan. Omgekeerd vormt ook het enkele feit van ≠uitschrijving uit het bevolkingsregister niet een zodanige omstandigheid dat daaruit, voorbijgaand aan alle andere omstandigheden, zou moeten worden geconcludeerd dat iemand niet meer binnen Nederland woonachtig is.

De Hiddink-case

In 2002 stond Guus Hiddink in het Belgische Hamont-Achel ingeschreven, een dorpje net over de grens, op ongeveer 30 kilometer van Eindhoven. In die tijd was hij ook coach van het Koreaanse voetbalelftal, waarmee hij grote successen op het WK voetbal van 2002 behaalde. Hij had van zijn fiscalist het advies gekregen om in BelgiŽ te gaan wonen, omdat hij dan minder belasting over de Koreaanse inkomsten hoefde te betalen, dan wanneer hij in Nederland woonde. In die tijd sliep hij eigenlijk zo'n beetje overal: in hotels, op het trainingscomplex in Eindhoven en bij zijn vriendin in Amsterdam. In Waalre was hij bezig met de bouw van een huis. Omdat hij zich in BelgiŽ niet echt senang voelde, sliep hij er vrijwel nooit. Overdag verbleef hij soms wel in het huis in Hamont-Achel. In BelgiŽ heeft Guus aangifte gedaan als inwoner van BelgiŽ. Tijdens het onderzoek ter zitting bleek dat de adviseurs van Guus verscheidene malen hebben aangegeven dat hij daadwerkelijk in BelgiŽ moest gaan wonen. Guus zag daar zelf de noodzaak niet zo van in. Hij had zijn belastingaangifte over 2002 zo goed als blind getekend. Volgens hem had niemand hem toen gewaarschuwd dat zijn adres voor problemen kon zorgen. De fiscus stelde dat Guus Hiddink de laatste twee maanden van 2002 niet in het Belgische Hamont-Achel woonde, maar bij zijn vriendin in Amsterdam.

Nederbelg of niet?

Periode van 31 oktober 2002 tot 31 december 2002

De rechter heeft allereerst vastgesteld dat Guus in deze periode geen fiscaal inwoner van Nederland was, onder meer omdat hij in Nederland geen vast adres had en niet stond ingeschreven in Nederland. Voorts blijkt uit de feiten en omstandigheden dat Guus op zoek was naar een woning in BelgiŽ. Hij heeft serieus naar een passende woning gezocht, hetgeen wil zeggen dat het ook echt zijn intentie was om daadwerkelijk in BelgiŽ te gaan wonen. Eind november 2002 kwam de door Guus gehuurde woning in BelgiŽ beschikbaar. Dat hij daar in de genoemde periode in 2002 niet heeft geslapen, was niet zo vreemd, omdat hij toentertijd veel in het buitenland (Korea, Engeland en Spanje) was geweest. Nu hij in deze periode in BelgiŽ was ingeschreven in het bevolkingsregister kan zijn adres in BelgiŽ als woonplaats worden aangemerkt.

Periode van 1 januari 2003 tot 26 augustus 2003

Van de aanvankelijke intentie om in BelgiŽ te gaan wonen, is in deze aanzienlijk langere periode helemaal niets terechtgekomen. Guus had er blijkens zijn verklaring ook nagenoeg geen sociale contacten. Het is daarom volgens de rechter evident dat Guus naar Belgisch fiscaal recht geen inwoner van BelgiŽ was. Naar het oordeel van de rechter was Guus blijkens de bewijsmiddelen in die periode wel ≠fiscaal inwoner van Nederland. Er was immers al weer bijna een half jaar verstreken sinds hij naar Nederland was gekomen en vanuit Nederland zijn werk verrichtte. Hij bleef voornamelijk in Nederland en er was geen enkel kenbaar voornemen om buiten Nederland te gaan wonen. Guus heeft verklaard in 2003 bij zijn vriendin in Amsterdam te wonen. Al in maart 2003 heeft hij de woning bezichtigd in Nederland die hij in augustus 2003 met zijn vriendin betrok. De omstandigheid dat Guus in genoemde periode niet in Nederland stond ingeschreven, niet beschikte over een eigen woning en dat niet is komen vast te staan dat een deel van de woning van zijn vriendin in Amsterdam voor hem was ingericht, legden tegenover alle andere genoemde omstandigheden te weinig gewicht in de schaal.

De rechter oordeelt dat de aangifte over 2003 opzettelijk onjuist is gedaan, omdat Guus aangaf dat hij in aangegeven periode in BelgiŽ woonde, terwijl dat in werkelijkheid Nederland was. Verschillende adviseurs hebben Guus duidelijk gemaakt hij op zijn minst echt in BelgiŽ moest gaan wonen om als fiscaal inwoner van BelgiŽ te worden aan≠gemerkt. Guus wist dus dat de enkele inschrijving in BelgiŽ niet voldoende was en daarmee begaf hij zich op het ≠grensgebied van het fiscale strafrecht.

Moraal van dit verhaal

Laat u voorlichten over het woonlandbeginsel. Nog belangrijker: laat u niet alleen leiden door fiscale motieven, maar emigreer alleen als u ook echt in het betreffende land wilt wonen! Guus wilde helemaal niet in BelgiŽ wonen, maar bij zijn vriendin. De tijd en geldmiddelen had Guus veel prettiger kunnen besteden tezamen met zijn vriendin.

Bron: Rb. Den Bosch 27-02-2007, nr. 01/996040-05

Bron: Jaargang 2009, Belastingzaken nr. 1

 

 

 

Tekstvak:  Financieel OnderzoeksBureau Apeldoorn